Kiến thức về khí, Ứng dụng thực tế
4 loại khí phải đo trước khi vào không gian hạn chế
Th10
Tóm tắt (Excerpt): Bồn bể, hầm kín, cống ngầm có thể thiếu oxy hoặc tích tụ khí độc mà không hề có dấu hiệu. Đây là 4 loại khí luôn phải đo trước khi cho người vào, và cách đo đúng.
Không gian hạn chế là nơi có lối ra vào hạn chế và không được thiết kế để người làm việc thường xuyên: bồn chứa, hầm, hố ga, cống, si-lô, khoang tàu. Không khí bên trong ít lưu thông nên khí nguy hiểm dễ tích tụ. Nhiều tai nạn xảy ra khi người vào cứu đồng nghiệp mà chưa đo khí.
1. Oxy (O₂): thiếu hoặc thừa đều nguy hiểm
Không khí bình thường có khoảng 20,9% oxy. Oxy bị thiếu do rỉ sét, phân hủy hữu cơ, hoặc bị khí khác (nitơ, CO₂) đẩy ra. Thiếu oxy gây choáng, bất tỉnh rất nhanh. Thừa oxy lại làm vật liệu dễ bắt cháy hơn.
2. Khí cháy nổ (LEL)
LEL là giới hạn nổ dưới: nồng độ thấp nhất mà hỗn hợp khí với không khí có thể cháy nổ. Máy dò khí hiển thị theo % LEL, ví dụ 10% LEL nghĩa là đã đạt 1/10 mức có thể gây nổ. Nguồn thường gặp: mê-tan từ phân hủy, hơi xăng dầu, dung môi, gas rò rỉ.
3. Hydro sunfua (H₂S)
H₂S có mùi trứng thối ở nồng độ thấp, nhưng ở nồng độ cao lại làm tê liệt khứu giác. Vì vậy không được dùng mũi để nhận biết. H₂S nặng hơn không khí, hay đọng ở đáy hầm, cống, bể nước thải.
4. Cacbon monoxit (CO)
CO không màu, không mùi, sinh ra từ quá trình đốt cháy không hoàn toàn: máy phát, động cơ, hàn cắt. CO chiếm chỗ oxy trong máu, gây đau đầu, chóng mặt rồi bất tỉnh.
Ngưỡng cảnh báo thường cài trên máy dò khí
| Khí | Ngưỡng thấp | Ngưỡng cao |
|---|---|---|
| O₂ | 19,5% (thiếu) | 23,5% (thừa) |
| LEL | 10% LEL | 20% LEL |
| H₂S | 10 ppm | 15 ppm |
| CO | 35 ppm | 200 ppm |
Đây là mức mặc định phổ biến trên máy dò khí 4 chỉ tiêu, có thể khác theo hãng. Doanh nghiệp nên cài đặt theo quy định an toàn đang áp dụng.
Quy trình đo khí đúng
- Thử khí (bump test) máy trước khi dùng để chắc chắn cảm biến và cảnh báo còn hoạt động.
- Đo từ bên ngoài bằng máy có bơm hút và ống dẫn, không thò đầu vào miệng hầm.
- Đo theo thứ tự: oxy trước, rồi khí cháy, sau cùng là khí độc. Thiếu oxy có thể làm cảm biến khí cháy đo sai.
- Đo ở nhiều độ cao: đỉnh, giữa và đáy. Khí nhẹ như mê-tan nổi lên trên, khí nặng như H₂S đọng xuống dưới.
- Chờ đủ thời gian để mẫu khí đi hết ống dẫn và cảm biến ổn định, theo hướng dẫn của hãng.
- Thông gió và giám sát liên tục: người vào bên trong vẫn đeo máy đo suốt thời gian làm việc, luôn có người trực bên ngoài.
Thiết bị phù hợp
Máy dò khí đa chỉ tiêu đo đồng thời O₂, LEL, H₂S và CO, kèm bơm hút, là lựa chọn tiêu chuẩn cho công việc trong không gian hạn chế. Xem các dòng máy tại danh mục Máy dò khí đa chỉ tiêu, hoặc gọi 0983.330.380 để được tư vấn.
